Zespół policystycznych jajników

Zespół ten, po raz pierwszy opisany przez dwóch ginekologów, Steina i Leventhala, we wczesnych latach 30 tego stulecia, przypisywany był początkowo pacjentkom z bra­kiem miesiączek, hirsutyzmem, otyłością i obustronnie torbielowato zmienionymi jajni­kami. Jednakże wiadomo, że może temu towarzyszyć każda forma zaburzeń miesiączko­wania – krwawienia skąpe lub nadmiernie obfite, regularne lub nieregularne – i obecnie preferuje się określenie zespół (a nie choroba) policystycznych jajników. Nadal jednak istnieje problem w zdefiniowaniu choroby i lekarze mogą mieć różne opinie co do tego, czy dana pacjentka, u której objawy są słabiej wyrażone, ma ten zespół czy nie. Ogólnie uważa się, że zespół ten występuje u ok. 90% kobiet, u których miesiączki występują zbyt rzadko (oligomenorrhea) i u 30% z brakiem miesiączek (amenorrhea). Natomiast nie określono dokładnie, w jakim stopniu nie rozpoznane zaburzenia funkcji jajników są rozpowszechnione w ogólnej populacji. Istnieją sugestie, że aż u ok. 20% stwierdza się ultrasonograficznie zespół policystycznych jajników, a dalsza analiza danych wykazała, że większość z tych 20% kobiet miesiączkuje nieregularnie. Tylko u 7% kobiet z regular­nymi miesiączkami stwierdzany był zespół policystycznych jajników.

Zespół obejmuje:

1)   znaczne ilości małych pęcherzyków umiejscowionych obwodowo w jajniku i związane z tym względne zaburzenia procesu selekcji, w trakcie którego powinno dojść do powstania dominującego pęcherzyka,

2)  stałe stężenie estrogenów wydzielanych przez małe pęcherzyki,

3)  przerost zrębu jajników i związane z tym nadmierne wydzielanie androgenów.

Rezultatem zarówno nadmiernego wydzielania androgenów, fonicznego sprzężenia

zwrotnego estrogenów, jak i podwyższonego stężenia inhibin jest wysoki stosunek LH/FSH, co jest czynnikiem nasilającym zjawisko błędnego koła. Kliniczny efekt nad­miernego wydzielania androgenów nie zależy w prosty sposób od stężenia we krwi testosteronu i androstendionu, ale od metabolizmu testosteronu do dihydrotestosteronu w szczególnie wrażliwych na działanie androgenów tkankach obwodowych (mieszki włosów). To właśnie tłumaczy, dlaczego nie u wszystkich kobiet cierpiących na zespół policystycznych jajników występuje hirsutyzm.

Różni ginekolodzy używają różnych kryteriów w celu rozpoznania tego zespołu. Badania laboratoryjne wykazują podwyższenie stężenia LH do FSH w stosunku 3 do 1 oraz podwyższone stężenie testosteronu. Typowy obraz w badaniu ultrasonograficznym to pasmo małych pęcherzyków, o średnicy 2-8 mm, które leżą jak naszyjnik na obwodzie jajnika; w każdym jajniku minimum 10 pęcherzyków.

Leczenie zależy od planów kobiety dotyczących ciąży. Należy pamiętać, że przewle­kły stan bez owulacji w zespole policystycznych jajników zwiększa ryzyko raka endome­trium. W przypadku, gdy pacjentce nie zależy na przywróceniu jajeczkowania, można stosować cyklicznie progestageny przez 12 dni każdego miesiąca. Innym rozwiązaniem w celu zniesienia nadmiernej syntezy LH i wynikającego z tego wydzielania androgenów jest zastosowanie doustnych środków antykoncepcyjnych. Jeżeli znaczącym klinicznie problemem staje się hirsutyzm, można sięgnąć po lek antyandrogenowy, jakim jest cyproteron (np. preparat Dianette). U kobiet, które pragną zajść w ciążę, można skutecznie wywołać owulację podawaniem klomifenu, chociaż często niezbędne jest przejście do leczenia lekami gonadotropowymi – analogami LHRH w celu zahamowania produkcji LH (jeśli to możliwe pod kontrolą funkcji przysadki). W zespole policystycznych jajników leczenie gonadotropowe jest dużo częściej związane z hiperstymulacją jajników. Lecze­niem z wyboru jest zabieg chirurgiczny polegający na obustronnej klinowej resekcji jajników. Zmniejszenie masy zrębu jajnika oraz ilości małych pęcherzyków powoduje prawdopodobnie zahamowanie błędnego koła. Aktualnie najlepszą metodą leczenia chi­rurgicznego jest laparoskopowa skaryfikacja powierzchni jajników za pomocą lasera lub diatermii. Uważa się, że ta metoda mniej naraża na powstanie zrostów, co zdarza się po operacjach klinowego wycięcia jajników.

Both comments and pings are currently closed.

Comments are closed.