Bolesne miesiączki

Słowo dysmenorrhea, po grecku znaczące dosłownie „trudny miesięczny wypływ krwi” oznacza bolesne miesiączkowanie. Bolesne miesiączkowanie można podzielić na 2 kategorie: pierwotne i wtórne. W pierwszej kategorii nie występuje patologia narządu rodnego, podczas gdy w drugiej taka patologia może być.

Pierwotne bolesne miesiączkowanie

Zwykle pierwotne bolesne miesiączkowanie pojawia się w 6-12 miesięcy po pierw­szej miesiączce, kiedy to cykle owulacyjne ulegają normalizacji (pierwsze cykle zwykle są bezowulacyjne i raczej bolesne). Dolegliwości zwykle przejawiają się kurczowym bólem w dole brzucha oraz bólem okolicy krzyżowej; mogą towarzyszyć temu zaburzenia żołądkowo-jelitowe, takie jak biegunka i wymioty. Dolegliwości te zwykle występują podczas pierwszych 2 dni menstruacji. Pierwotnie bolesnemu miesiączkowaniu zwykle nie towarzyszy nadmierne krwawienie, rzadko się zdarza, aby kobieta cierpiała jednocześnie z powodu bolesnych i nadmiernie obfitych miesiączek.

Dopiero w ostatnim dziesięcioleciu zaczęto dokonywać pomiaru ciśnienia wewnątrz – macicznego, co po raz pierwszy pokazało, że kobiety skarżące się na bolesne miesiączki nie są histeryczkami! Pierwotne bolesne miesiączkowanie związane jest z nadmierną kurczliwością macicy, charakteryzującą się bardzo dużą amplitudą i częstością skurczów oraz dużym napięciem „spoczynkowym” pomiędzy skurczami. Podczas skurczów prze­pływ krwi przez endometrium jest zmniejszony i wydaje się, że jest duża korelacja pomiędzy minimalnym przepływem a maksymalnie nasilonym bólem o charakterze skurczu. To przemawia za teorią , że niedokrwienie spowodowane nadmierną kurczliwo­ścią powoduje pierwotne bolesne miesiączkowanie.

Obecnie panuje jednolity pogląd, że nadmierna kurczliwość mięśniówki macicy stwierdzona w pierwotnym bolesnym miesiączkowaniu związana jest ze zwiększoną syntezą prostaglandyn. Niedawno odkryto podwyższone stężenia leukotrienów C4, D4 i E4 (substancji ściśle związanych z prostaglandynami) w endometrium kobiet cierpiących na bolesne miesiączki. Podwyższone stężenia wazopresyny też odgrywają rolę w tej dolegliwości

Mimo że nadmiernie wysokie stężenia prostaglandyn, leukotrienów oraz wazopresy­ny zostały wykryte w pierwotnym bolesnym miesiączkowaniu, pierwotny czynnik stymu­lujący ich syntezę nadal pozostaje nieznany.

Wtórne bolesne miesiączkowanie

Wtórne bolesne miesiączkowanie związane jest z patologią w obrębie narządu rodnego, taką jak: gruczolistość wewnętrzna i zewnętrzna, choroby zapalne, podśluzówkowe mięśniaki i polipy. Stosowanie antykoncepcyjnej wkładki wewnątrzmacicznej może również spowodować bolesne miesiączkowanie. Wtórne bolesne miesiączkowanie zwykle pojawia się w kilka lat po rozpoczęciu miesiączkowania, pacjentka może się skarżyć na zmianę nasilenia i czasu trwania bólu. Ból może trwać przez cały okres menstruacji, może być także poprzedzony dolegliwościami przed pojawieniem się miesiączki. Mechanizm powstawania bólu w różnych stanach patologicznych nie jest dokładnie poznany, ale tu również mogą wpływ wywierać prostaglandyny, chociaż dowody na to są mniej jasne.

Rozpoznanie

Niezwykle istotną częścią procesu diagnozowania jest zebranie pełnego wywiadu ginekologicznego. Czas, w jakim pojawiły się bolesne miesiączki, szczególnie w odniesieniu do początku miesiączkowania, zwykle pozwala na zróżnicowanie pomiędzy bole­snym miesiączkowaniem pierwotnym i wtórnym. Należy również zapytać, czy pacjentka nie używa antykoncepcyjnej wkładki wewnątrzmacicznej oraz czy nie ma kłopotów z zajściem w ciążę. U młodych dziewczynek można zwykle założyć rozpoznanie pierwot­nych bolesnych miesiączek i najczęściej nie trzeba ich badać. Podczas badania szczególną uwagę należy zwrócić na ewentualną obecność polipów wystających z ujścia kanału szyjki oraz na powiększenie, bolesność lub unieruchomienie macicy lub przydatków.

Przy podejrzeniu zmian patologicznych niezbędne może się okazać skierowanie pacjentki do specjalisty. W niektórych przypadkach rozpoznanie można postawić dopiero na podstawie wykonanej laparoskopii lub, w specjalistycznych ośrodkach, histeroskopii.

Leczenie

Wykazanie związku pomiędzy stężeniem prostaglandyn a pierwotnym bolesnym miesiączkowaniem spowodowało zastosowanie inhibitorów syntezy prostaglandyn, takich jak: kwas mefenamowy, naproksen i ibuprofen w leczeniu tej przypadłości. Leki te zmniejszają skutecznie ból podczas menstruacji u 80-90% pacjentek. Rozpoczęcie lecze­nia przed miesiączką nie ma widocznej przewagi nad rozpoczęciem leczenia wraz z jej nadejściem. Obserwacje te są zgodne z faktem, że inhibitory syntezy prostaglandyn mają krótki czas półtrwania. Rozpoczęcie leczenia wraz z początkiem krwawienia ma taką zaletę, że zapobiega możliwości przyjmowania leku przez pacjentkę będącą w początko­wym okresie ciąży, o której jeszcze nie wie. W ten sposób można uniknąć na tym etapie teratogennego wpływu leków.

Podwyższone stężenie leukotrienów i wazopresyny może stanowić wytłumaczenie faktu, dlaczego nie wszystkie kobiety pozytywnie reagują na leczenie inhibitorami syntezy prostaglandyn. Rola, jaką odgrywają w leczeniu pierwotnych bolesnych miesiączek różnorodne czynniki modyfikujące tor syntezy leukotrienów, nie została jeszcze dokładnie zbadana. Natomiast przeprowadzono badania nad antagonistami wazopresyny, ale w chwili obecnej środki te nie są dostępne do rutynowego stosowania. Nie należy zapominać, że skojarzone estrogenowo-progestagenowe doustne leki antykoncepcyjne są użytecznym środkiem w leczeniu pierwotnie bolesnych miesiączek, zwłaszcza w sytuacji, gdy antykoncepcja jest pożądana. Może się zdążyć, że młode dziewczęta podają jako pretekst bolesne miesiączki, w rzeczywistości chodzi o antykoncepcję. Pigułki antykon­cepcyjne wykazują skuteczność u 80-90% kobiet , działając prawdopodobnie poprzez zmniejszenie zdolności endometrium do produkcji prostaglandyn.

Nadal pozostaje niewyjaśniony problem 10-20% kobiet z pierwotnym bolesnym miesiączkowaniem, które nie reagują ani na leczenie inhibitorami syntezy prostaglandyn, ani na doustne środki antykoncepcyjne. Być może niektóre z nich cierpią z powodu wtórnych bolesnych miesiączek, mając patologię narządu rodnego wymagającą diagnostyki, ale problem tych 10-20% kobiet spowodował rozpoczęcie badań nad nowymi substancjami, takimi jak leukotrieny i antagoniści wazopresyny.

Skuteczne leczenie wtórnych bolesnych miesiączek musi być oparte na prawidłowo postawionym rozpoznaniu, jako że od niego zależy wybór metody leczenia. Inne czynniki wpływające na rodzaj zastosowanego leczenia to: wiek pacjentki, jej zapotrzebowanie na antykoncepcję, nasilenie dolegliwości i stopień zaawansowania choroby.

Both comments and pings are currently closed.

Comments are closed.