Zdrowie dla wszystkich

Europejskie Regionalne Biuro Światowej Organizacji Zdrowia opublikowało w 1992 roku dla państw członkowskich skorygowaną listę celów na drodze do „Zdrowia dla wszystkich do roku 2000″. Ta strategia daje solidne podstawy promocji zdrowia w podstawowej opiece zdrowotnej, kładąc szczególny nacisk na:

  1. Podstawową opiekę zdrowotną jako taką, zawierającą wszystkie formy powszech­nej opieki i świadczeń medycznych, jako najważniejszy i najodpowiedniejszy poziom aktywności
  2. Szeroki i pozytywny obraz zdrowia, obejmujący dobrobyt emocjonalny i społeczny oraz bezpieczne środowisko, jak również brak chorób (to podejście jest zgodne z poglą­dami kobiet: ankieta dotycząca zdrowia i trybu życia wykazała, że 60% kobiet definiowało zdrowie jako poczucie komfortu psychicznego; zaledwie 11% twierdziło, że zdrowie to brak chorób czy brak konieczności wizyt u lekarza).
  3. Konieczność zapewnienia istnienia sprawnych mechanizmów pozwalających ludziom brać udział w decyzjach mających wpływ na ich zdrowie.
  4. Potrzebę wydajnego współdziałania i partnerstwa pomiędzy różnymi osobami zajmującymi się zawodowo opieką zdrowotną i społeczną, organizacjami ochotniczymi, jednostkami, rodzinami, i społecznościami. Celem tej współpracy powinno być opraco­wanie strategii osiągania lokalnych celów.
  5. Kluczową zasadę równości, rozumianą jako potrzebę skoncentrowania się na zmniejszeniu nierówności w dostępie do świadczeń zdrowotnych pomiędzy różnymi grupami społecznymi poprzez danie pierwszeństwa tym, którzy ze względu na wiek, płeć, inwalidztwo lub przyczyny społeczne mają szczególne problemy.

Wiele środków przeznaczanych przez państwo na promocję zdrowia marnuje się, ponieważ nie udaje się zmienić okoliczności oraz zachowań ludzi, którzy ze względu na środowisko i styl życia są najbardziej narażeni. Edukacja zdrowotna jest często prowadzo­na „przez klasę średnią dla klasy średniej”. To twierdzenie jest szczególnie ważne, jeżeli wziąć pod uwagę, że w latach 80. przepaść pomiędzy doświadczeniami zdrowotnymi różnych grup społecznych, bardziej lub mniej upośledzonych społecznie, powiększyła się zamiast się zmniejszyć.

Znajdujące się w gorszym położeniu grupy społeczne są mniej zdrowe częściowo ze względu na środowisko, w jakim żyją, a częściowo ze względu na niezdrowy tryb życia. Ludzie tacy potrzebują wsparcia, by mogli lepiej kontrolo­wać swe życie, co poskutkuje poprawą warunków socjalnych i wykaże im korzyści płynące z rezygnacji z ryzykownego zachowania. Z tego podejścia wynika, że środki należy koncentrować na grupach ryzyka, z uwzględnieniem specyficznych potrzeb tych grup. Zrozumienie społecznego ciągu przyczynowo-skutkowego jest szalenie istotne dla osób chcących zapobiegać chorobom czy zajmować się strategią promocji zdrowia. Programy zrzucające całą odpowiedzialność na jednostkę, a ignorujące przyczyny społeczne, ekonomiczne czy inne związane ze środowiskiem, są skazane na niepowodzenie.

Jeżeli przyjmie się zawartą w programie „Zdrowie dla wszystkich” zasadę równości, działania skierowane do upośledzonych grup społecznych wymagać będą rozszerzenia i pracy społecznej. Ważnym krokiem naprzód jest idea „Okręgów działań zdrowotnych” ,ogniskująca działania w rejonie obsługiwanym przez lekarza rodzinnego. Ten wysiłek dotyczyć będzie zespołu podstawowej opieki zdrowotnej w szero­kim rozumieniu, a więc nie tylko lekarzy i pielęgniarek, ale również inspektorów, pracow­ników socjalnych, pracowników wydziałów zdrowia lokalnych urzędów, szkół, ośrodków wypoczynkowych, pracodawców, organizacji społecznych, grup samopomocy, i wszelkich innych instytucji.Odpowiednim podejściem może być koncepcja planowej konwergencji działań podstawowej opieki zdrowotnej i opieki środowiskowej.

Jeżeli przyjmie się filozofię szerokiej współpracy, należy z władzami lokalnymi ustalić priorytety. Profesjonaliści i laicy muszą spotkać się w pół drogi: promocja zdrowia jest procesem negocjacji. Wynikiem tego może być znaczne poszerzenie listy problemów poza tematy tradycyjne, takie jak: palenie, dieta, gimnastyka, nadciśnienie, stres itp. Może się okazać, że w danej okolicy najważniejszymi sprawami są porady dla zadłużonych, sąsiedzka straż przeciwdziałająca przemocy czy praca z bezdomnymi. Lekarze do tezy, że promocja zdrowia zmniejsza stres, powinni podchodzić raczej ostrożnie. Często skutek jest odwrotny, a to ze względu na poczucie winy spowodowane „złym” zachowaniem czy przepaścią między tym co zdrowe a tym, co jest naprawdę. Lekarze powinni działać w oparciu o model „holistyczny”, promując równowagę i komfort psychiczny i unikając wywoływania strachu z przyczyn relatywnie w danym momencie nieistotnych dla danej osoby. Bardzo ważne jest poczucie przynależności i udziału; niestety edukacja zdrowotna powoduje czasami niezamierzony skutek w postaci izolacji społecznej pewnych grup, np. palaczy czy nosicieli wirusa HIV.

Both comments and pings are currently closed.

Comments are closed.