Gwałt

„Gwałt nie jest kontaktem seksualnym w zwykłym tego słowa znaczeniu. Jest zdarzeniem, w którym jedna osoba rani drugą za pomocą seksu„. Gwałt mieści w sobie wiele różnych rodzajów napaści jednocześnie: napaść na poczucie panowania nad własnym życiem, atak na pełne ufności przekonanie dotyczące innych ludzi i bezpieczeństwo jednostki w świecie, a także powoduje inwazyjną dewasta­cję przestrzeni osobistej. Reakcje ofiary gwałtu i odczuwana przez nią potrzeba pomocy przebiegają tak samo, jak u ofiar innych zdarzeń traumatycznych, które zagrażają życiu w których dochodzi do nagłej wszechogarniającej straty. Podobnie jak wszystkie ofiary osoba zgwałcona przeżywa nagły okres wstrząsu, w którym jej dotychczasowe, zwyczajne wzory zachowania ulegają całkowitemu zaburzeniu (co później trudno jest jej zrozumieć lub zaakceptować). Potem następuje zmienna faza pourazowa, w której mogą pojawić się poważne lęki, depresja, poczucie winy, złość, objawy somatyczne, zaburzenia snu, trudności seksualne, uczucie izolacji i bezwartościowości.

Należy pamiętać o emocjonalnych konsekwencjach gwałtu, które pojawiają się prawie natychmiast, ale nie wolno przeoczyć spraw praktycznych, które wiążą się z gwał­tem. Jeśli kobieta zgadza się na zgłoszenie gwałtu na policji, lekarz rodzinny może udzielić jej pożytecznych rad, jak ma to zrobić. Powinna spodziewać się, że jeśli potrzebne będą dowody lekarskie dla sądu, chirurg policyjny obejrzy ją i zbada. Nie powinna myć się ani zmieniać ubrania, a także nie powinna pić alkoholu ani brać jakichkolwiek leków, dopóki chirurg policyjny jej nie zbada. Ponieważ policjanci mogą poprosić ją o pozostawienie ubrania na posterunku, powinna też wziąć ze sobą ubranie na zmianę. Towarzystwo osoby, która wspiera kobietę, może być dla niej bardzo pomocne zwłaszcza, gdy osoba ta widziała się z nią po incydencie i może złożyć zeznanie na policji. W końcu lekarz powinien doradzić pacjentce, żeby zrobiła szczegółowe notatki na temat przebiegu wydarzeń związanych z gwałtem, co ułatwi jej składanie oświadczenia na policji.

Uszkodzenie narządów miednicy mniejszej oraz reszty ciała, zakażenie chorobą weneryczną (włączając HIV) oraz ciąża, to główne skutki fizyczne, które mogą wystąpić w następstwie gwałtu. Chirurg policyjny, badając zgwałconą kobietę dla celów sądowych, nie zajmuje się tymi następstwami gwałtu i dlatego bardzo ważna jest pomoc lekarza rodzinnego. Na nieszczęście doznany przez ofiarę gwałt psychologiczny często pozostaje niezauważony, głównie ze względu na spotykane wśród lekarzy, prawników, pracowników policji, a nawet wśród osób najbliższych postawy wobec ofiar gwałtu pełne podejrzeń i pogardy. Taki stosunek innych osób do zgwałconej kobiety powstaje częściowo w wyniku obrony przed bardzo silnymi uczuciami, jakie wzbudza gwałt, a częściowo wynika z wielu krążących mitów na temat ofiary. Do mitów tych należy: przekonanie, że kobieta zawsze może przeciwdziałać gwałtowi, jeśli tylko naprawdę tego chce; że kobiety prowokują mężczyzn i potem obłudnie mówią o gwałcie; że szanujące się dziewczyny nie są gwałcone; że kobiecie z doświadczeniem seksualnym gwałt nie wyrządza żadnej krzywdy oraz że gwałt podświadomie sprawia kobiecie przyjemność. Częścią normalnej reakcji psycholo­gicznej, występującej u zgwałconej kobiety w odpowiedzi na silny uraz, są: poczucie winy oraz samooskarżanie się ( „dlaczego ja?”). Wzmacnia to jeszcze bardziej oddziaływanie wyżej wymienionych przekonań na psychikę ofiary i powoduje, że kobieta sama zaczyna wierzyć w prawdziwość tych mitów, również w odniesieniu do własnej osoby.

Najpilniejszą potrzebą zgwałconej kobiety jest uprzejme, pełne zrozumienia obcho­dzenie się z nią. Uważa się, że w zapobieganiu wystąpieniu długotrwałych urazów psychologicznych bardzo duże znaczenie ma wczesne udzielenie wsparcia. Powinno się je ofero­wać wzmacniając w kobiecie poczucie jej własnej autonomii oraz dając jej swobodę wyboru formy pomocy, jakiej sobie życzy. Przeciwdziała to uczuciu wymuszonej bezradności, które wzbudził w kobiecie gwałt. Powinno się ją zachęcać, ale nigdy nie należy naciskać, by opowiedziała o szczegółach tego, co się wydarzyło. Może powtarzać tę historię wiele razy tej samej osobie, zanim zdobędzie dość siły, by szczegółowo opowiedzieć o najbardziej rozpaczliwych i upokarzających aspektach tej sytuacji. Zarówno ofiara, jak i jej rodzina odczuwają potrzebę zrozumienia tego, co się im przydarzyło oraz zrozumienia przeżywa­nych przez siebie uczuć. Lekarz powinien wyjść temu oczekiwaniu naprzeciw.

Pierwsza pomoc psychologiczna, której może udzielić lekarz rodzinny, czyniąc to w odpowiedni sposób, polega na prostym wyjaśnieniu mechanizmu wstrząsu lub obrony psychologicznej (takich jak zaprzeczanie lub projekcja), obaleniu roszczeniowych przekonań opartych na mitach, zapewnieniu o normalności uczuć przeżywanych przez ofiarę i jej rodzinę (włącznie z paradoksalnymi i nagle zmieniającymi się uczuciami). Pomaga to rozwiać występujące u pacjentki obawy o utratę zmysłów i umożliwia współuczestni­czenie wszystkich osób w podejmowaniu decyzji, które dotyczą rodzajów wsparcia ze strony rodziny, jakie byłoby najbardziej potrzebne pacjentce.

Kobieta musi radzić sobie z uczuciami, jakie żywią do niej jej bliscy, a zwłaszcza jej partner seksualny, który może ją wspierać lub też, zamiast tego, może być całkowicie przepełniony własnymi uczuciami wściekłości, bezradności i poczuciem przeżytego wstrząsu, co z kolei prowadzi do wystąpienia u niego trudności seksualnych (zwłaszcza dysfunkcji w zakresie wzwodu). Kobieta, jako ofiara, może z trudem akceptować wsparcie ze strony swojego partnera, z powodu przeżywanej przez siebie złości lub rozpaczy (niezależnie od tego, jak bardzo byłaby przekonana o irracjonalności tych uczuć), że nie potrafił jej ochronić w chwili, gdy najbardziej potrzebowała jego pomocy. Byłoby dobrze, aby lekarz poświęcił oddzielny czas na spotkanie z rodziną pacjentki, a szczególnie z jej partnerem. Członkowie rodziny mogą wtedy swobodnie wypowiedzieć rzeczy, które w innym przypadku przemilczeliby, obawiając się, że mogliby jeszcze bardziej zranić ofiarę. Bardzo pomocne jest również szybkie znalezienie odpowiedniej osoby bliskiej lub profesjonalisty (np. pracownika socjalnego), który w najbliższych tygodniach może wspierać pacjentkę.

Badania nad długotrwałymi konsekwencjami gwałtu wskazują, że depresja i dysfunk­cje seksualne (zwłaszcza strach przed seksem, zmniejszone zadowolenie z seksu oraz trudności w zakresie pobudzenia) są najczęstszymi trwałymi następstwami gwałtu. Większe ryzyko pojawienia się długotrwałych skutków gwałtu występuje w przypadku, gdy gwałt wiązał się z dużą brutalnością, kobieta już wcześniej miała trudności o charakterze psychologicznym lub społecznym oraz w przypadku, gdy nie otrzymała dostatecznie wcześnie wsparcia lub było ono niewłaściwe. Podobne skutki daje niemożność zaakceptowania przez kobietę ofiarowanej jej pomocy, eo jest spowodowane zaprzeczaniem uczuć lub poczuciem winy, które kryje się za nagłym, wyraźnym powrotem do normalnego funkcjonowania. Gdy stwierdzamy występowanie wymienionych czynników ryzyka, a także w innych przypadkach, w których jest to konieczne, należy rozważyć skierowanie pacjentek do specjalisty.

W wielu miejscach znajdują się ośrodki kryzysowe zajmujące się gwałtem. W nie­których z nich tworzą się grupy samopomocy dla ofiar gwałtu, których celem jest dawanie emocjonalnego wsparcia, dostarczanie informacji w kwestiach medycznych i prawnych oraz towarzyszenie ofierze w trakcie rozpraw sądowych lub w innych stresujących momentach. Często ośrodki te realizują ogromny cel, jakim jest edukowanie opinii publicznej oraz zachęcanie do zmiany nastawień społecznych.

Both comments and pings are currently closed.

Comments are closed.