Pytania dotyczące operacji wycięcia jajników

Kontrowersyjny pogląd, że kobiety, zwłaszcza te tuż przed lub tuż po menopauzie, powinny być poddane kastracji podczas operacji usunięcia macicy z powodów nienowotworowych, miał w przeszłości wielu obrońców. Niektórzy ginekolodzy ustanowili bez­względną granicę wieku, np. 45 lat, powyżej której zawsze usunęliby jajniki podczas amputacji macicy. Dwa główne argumenty przemawiające za kastracją kobiet w okresie około- lub postmenopauzalnym to: 1) fakt, że jajniki już spełniły swą rolę w życiu kobiety, co oznacza, że ich funkcja sprowadzona była tylko do procesu reprodukcji; 2) co może jest bardziej istotne, że rak jajnika jest trudny do wykrycia we wczesnym stadium i w przeszłości miał beznadziejne rokowanie. Dlatego obustronne wycięcie jajników u ko­biet w wieku średnim lub starszych było traktowane przez niektórych jako rozsądna forma chirurgii zapobiegawczej. Argumentem przemawiającym za oforektomią może być również fakt, że usunięcie jajników podczas operacji wycięcia macicy nie zwiększa ryzyka operacji. Oczywiście, kusząca bliskość położenia jajników przy macicy jest prawdopodobnie czynnikiem przemawiającym przeciwko pozostawieniu ich podczas operacji wycięcia macicy z dostępu brzusznego. Jeśli jajniki byłyby usytuowane w jakiejś kieszonce poza miednicą, tak jak męskie jądra są umieszczone w mosznie, to autorka jest przekonana, że byłoby prawdopodobnie znacznie mniej operacji kastracji kobiet!

Argument, że jajniki nie spełniają funkcji wydzielniczej po okresie menopauzy, jest już nieaktualny. W ostatnich latach jasno dowiedziono, że jajniki nie zaprzestają produkcji hormonów wraz z końcem okresu reprodukcyjnego. Dlatego też usunięcie jajników nawet u kobiet po menopauzie pozbawi je jednego ze źródeł zarówno estrogenów, jak i androgenów (chociaż są oczywiście jeszcze inne źródła). Nawet jeśli jajniki nie spełniają żadnej funkcji w odniesieniu do reprodukcji, mogą mieć istotny wpływ na sferę życia seksualnego kobiety. W takiej sytuacji nie można powiedzieć kobietom, które mają być poddane operacji wycięcia macicy, że mogą mieć w tym samym czasie również usunięte jajniki w myśl teorii, że w okresie około- lub postmenopauzalnym kastracja nie uczyni żadnej szkody. Prawda jest taka, że nie znamy odległych następstw obustronnego wycięcia jajników u starszych kobiet, a wydaje się, że ciągła produkcja hormonalna jajników służy jakiemuś celowi. Hormonalna terapia zastępcza dostarcza tylko estrogenów, nie zapewnia podaży innych hormonów wydzielanych przez jajnik.

Najmocniejszym argumentem przemawiającym za operacją kastracji kobiet jest to, że usuwa się w ten sposób potencjalny punkt wyjścia choroby nowotworowej, zwłaszcza że rak jajnika często jest rozpoznany dopiero w momencie znacznego zaawansowania. Z drugiej jednak strony rak jajnika jest stosunkowo rzadką chorobą – ryzyko śmiertelności kobiet w 40 roku życia wynosi 1,7 na 1000.

Zatem jakiej rady powinien udzielić lekarz rodzinny kobiecie, która chciałaby wie­dzieć, czy ma się poddać zabiegowi usunięcia jajników czy też nie? Jak zawsze, nie ma jednoznacznych odpowiedzi, ale wiele kobiet z wdzięcznością przyjmie szczerą rozmowę na temat faktów przemawiających za i przeciw operacji. Nie można z góry założyć, że kobiety chcą i wyrażą świadomą zgodę na wykonanie operacji usunięcia narządu z powodu potencjalnego ryzyka jego zezłośliwienia. Zwłaszcza kobiety, które jeszcze nie weszły w okres menopauzy lub dopiero ten okres zaczęły, mogą wyrażać bardziej zdecydowaną chęć zachowania jajników niż kobiety w kilka lat po menopauzie. Najbardziej rozgoryczone pacjentki to te, które w momencie odzyskania świadomości po zakończeniu operacji wycięcia macicy dowiadują się, że w trakcie zabiegu zostały poddane kastracji i słuszne jest ich oburzenie, że wcześniej ani ginekolog, ani lekarz rodzinny nie omawiał z nimi tego zagadnienia. Można w prosty sposób uniknąć takiej sytuacji, jeśli lekarze wcześniej poświecą nieco więcej czasu na rozmowy z pacjentkami i dowiedzą się, jakie są ich opinie na ten temat.

Lekarz rodzinny może upewnić kobietę, która wybiera zabieg wycięcia macicy z pozostawieniem jajników, że jej jajniki powinny prawidłowo funkcjonować aż do momentu, kiedy w sposób naturalny wejdzie ona w okres menopauzy, chociaż istnieją kliniczne dowody na to, że może dojść do przedwczesnego wygaśnięcia funkcji jajników nawet u młodych kobiet po zabiegu wycięcia macicy. Wyjaśnienie tego zjawiska może odnosić się zarówno do zaburzeń ukrwienia jajników, jak i do przyczyn, z powodu których była wykonywana amputacja macicy, lub też mogło to zaistnieć niezależnie od wszystkiego. Wobec powyższego lekarz rodzinny powinien brać pod uwagę możliwość przedwczesnego wygaśnięcia funkcji jajników nawet u młodej kobiety, która zgłasza dolegliwości charakterystyczne dla okresu menopauzy, często z utratą libido jako dominującym objawem, nawet jeśli podczas operacji usunięcia macicy jajniki zostałyby zachowane. Pomocne w rozpoznaniu jest określenie stężenia FSH u takiej kobiety – wysokie stężenie wskazuje na niedomogę hormonalną jajników. W takim przypadku wskazana jest suplementacja hormonalna zarówno estrogenami, jak i testosteronem.

Both comments and pings are currently closed.

Comments are closed.