Perspektywy kliniczne

Operacja wycięcia macicy i operacja usunięcia jajników będą tu omówione razem z dwóch powodów. Po pierwsze, dość powszechnie wykonuje się te dwie operacje jedno­cześnie, zwłaszcza w okresie około- lub postmenupauzalnym. Po drugie, w przypadkach gdy pacjentka ma mieć wykonany zabieg wycięcia macicy ważne jest, aby lekarz rodzinny był w stanie przedstawić wszystkie za i przeciw jednoczesnej operacji usunięcia jajników, zwłaszcza gdy amputacja macicy ma być wykonana z powodów nienowotworowych. Szczegółowa rozmowa z pacjentką o tym, dlaczego musi być wykonana operacja usunięcia macicy z lub bez przydatków, w jaki sposób (drogą przezpochwową lub z dostępu brzusznego) i przez kogo ma być przeprowadzona, a także następstwa takiego zabiegu, powinna być przeprowadzona przez ginekologa, który kwalifikuje pacjentkę do leczenia operacyjnego. Lecz wiele kobiet opuszcza gabinet specjalisty z poczuciem, że nie zadały bardzo istotnych dla nich pytań lub nie zdołały zapamiętać wszystkiego, o czym była mowa. Takie kobiety będą najprawdopodobniej poszukiwać dalszych informacji i porad u swego lekarza rodzinnego. Z kolei lekarz rodzinny musi znać poglądy ginekologa, u którego była konsultowana pacjentka, na niektóre bardziej kontrowersyjne tematy dotyczące operacji, aby mógł ewentualnie wytłumaczyć pacjentce, dlaczego otrzymuje ona sprzeczną poradę.

W większości poglądy na tematy związane z wykonywaniem operacji usunięcia macicy i jajników z przyczyn nowotworowych są jednomyślne, chociaż ciekawe jest, że wśród ginekologów trwa dyskusja na temat, czy u młodej kobiety z rakiem szyjki macicy należy wraz z macicą usuwać także jajniki zważywszy na to, że ten nowotwór nie należy do „hormonozależnych” w takim stopniu, jak np. rak jajnika czy rak endometrium. Operacja usunięcia jajników przeprowadzana jest ostatnio bardziej selektywnie z powodu: 1) możliwości wykonywania przesiewowych badań ultrasonograficznych w kierunku raka jajnika, 2) wyników metaanalizy prób klinicznych, które wykazują, że zabieg wycięcia jajników może być pomocnym uzupełnieniem terapii raka gruczołu sutkowego u kobiet w okresie premenopauzalnym. Rak jajnika ma najgorsze rokowanie ze wszystkich rodza­jów raka układu rozrodczego, gdyż w 60% przypadków wykryty jest w zaawansowanym stanie, a przeżycie 5-letnie kobiet z rakiem III i IV0 wynosi tylko 10%. Przeżycie 5-letnie większe niż 95% dotyczy kobiet, u których rak został wykryty we wczesnym stadium i nie wychodził poza obręb jajnika. Aktualnie są w toku badania z użyciem markera nowotwo­rowego CA-125 i przesiewowych badań ultrasonograficznych ze specjalnym uwzględnie­niem kobiet obciążonych rodzinnym wywiadem w kierunku raka jajnika. Niestety, jak dotychczas czułość i specyficzność badań przesiewowych służących do wykrycia raka jajnika nie jest wystarczająca i na podstawie fałszywie dodatnich wyników dochodzi do wielu niepotrzebnych operacji. Nie zaleca się rutynowego przeprowadzania badań przesiewowych i pilnie powinno się przeprowadzić randomizowane badania w celu uniknięcia wprowadzenia skriningu do praktyki klinicznej bez właściwej analizy, co utrudniłoby obiektywną ocenę jego skuteczności.

Większość operacji wycięcia macicy jest przeprowadzana z powodów nienowotworowych, najczęściej powodem są zaburzenia miesiączkowania, mięśniaki i wypadanie narządu rodnego. Właśnie w tych przypadkach pacjentki, zwłaszcza jeśli osiągnęły już okres menopauzy, będą szczególnie zainteresowane, jak dalece konieczne jest przeprowa­dzenie operacji oraz jakie są jej odległe następstwa.

Poglądy ginekologów i samych pacjentek różnią się w wielkim stopniu. Wiele kobiet uczyni wszystko, aby uniknąć operacji, nawet jeśli zaburzenia miesiączkowania są znacz­nie nasilone, wybierając dalsze życie z dolegliwościami lub wieloletnie leczenie farma­kologiczne, a nie zabieg. Inne kobiety natomiast, niektóre nawet przed 30 rokiem życia, jeśli już założyły rodzinę wręcz błagają ginekologa o usunięcie macicy, nie będąc w stanie borykać się z wieloletnimi problemami zaburzeń miesiączkowania. Te skrajne poglądy muszą być respektowane w równym stopniu, nie należy z góry osądzać pacjentki, każda z nich musi przy pomocy lekarza sama przemyśleć swój problem. I jak w większości dziedzin medycyny, jeśli pacjent może uczestniczyć w procesie podejmowania decyzji, istnieje mniejsze prawdopodobieństwo, że będzie w późniejszym czasie niezadowolony z wyników leczenia, szczególnie zaś w przypadkach, gdy leczenie ma wpływ na sferę życia seksualnego kobiety.

Innym rodzajem leczenia dostępnym obecnie dla niektórych kobiet jest ablacja endometrium. Argumenty za i przeciw w aspekcie odległych efektów tej metody leczenia nie są jeszcze znane, ale w aspekcie doraźnym wiele kobiet wybierze ten typ leczenia, jako że jest mniej inwazyjny i pozwala na skrócenie czasu nieobecności w pracy.

Niektóre oddziały ginekologiczne w ostatnich latach przygotowały dla kobiet broszury o operacji i jej następstwach. Niestety, w dobie ekonomicznych ograniczeń w obrębie systemu państwowej służby zdrowia coraz trudniej jest sfinansować takie przedsięwzięcie, mimo że badania wykazały duże zainteresowanie kobiet tymi broszurami.

Pytania anatomiczne

Niektóre kobiety mogą nie być pewne, co ma być usunięte podczas operacji, szcze­gólnie zaś czy będą również usunięte jajniki, a jeśli jajniki pozostaną, to czy nadal będą funkcjonować pomimo braku macicy. Inny problem to, czy szyjka macicy zostanie usunięta (prawie na pewno – subtotalne wycięcie macicy należy już do rzadkości) oraz czy pochwa ulegnie skróceniu w wyniku zabiegu. Wielu pacjentkom dużo więcej niż słowa może wyjaśnić rysunek: bardzo użyteczny w takich sytuacjach okazać się może szkic narządów miednicy mniejszej.

Both comments and pings are currently closed.

Comments are closed.