Choroby, czyli objawy menopauzy

Problemy dotyczące układu moczowo-płciowego

Brak jest przekonujących dowodów, że estrogeny wpływają korzystnie na nietrzymanie moczu. Jednakże zwiększają one przepływ krwi i grubość nabłonka pochwy i są przydatne u pacjentek stosujących krążki dopochwowe oraz w okresie przedoperacyjnym u pacjentek oczekujących na operację pochwy. Doustne estrogeny powinny być odstawione na miesiąc przed operacją.

Suchość i zanik błony śluzowej pochwy może wywoływać ból w czasie stosunku, stwarzając szczególny problem u kobiet, które podejmują nowy związek z partnerem po kilku latach przerwy. W takiej sytuacji niezwykle korzystne jest podanie estrogenów (dowolną drogą). Przydatne są także środki zwilżające, np. galaretki dopochwowe.

Jednakże problemy seksualne w okresie menopauzy zwykle nie są wywołane meno­pauzą (suchość pochwy występuje po menopauzie). Zależą one od wzorców zachowań seksualnych w poprzednich latach i od związku między partnerami, od poziomu lęku i pewności siebie, a także od tego, czy partner stosuje leki, np. hipotensyjne, które zmniejszają popęd płciowy lub potencję.

Choroby układu sercowo-naczyniowego

Liczne badania wykazały wzrost częstości występowania choroby niedokrwiennej serca po menopauzie, zwłaszcza u młodych kobiet po chirurgicznym usunięciu jajników. Ostatnie badania holenderskie wykazały, że występowanie miażdżycy aorty stwierdzonej radiologicznie jest 3-5 razy częstsze u pacjentek po menopauzie.

Badania epidemiologiczne potwierdziły, że estrogeny zapobiegają chorobom układu sercowo-naczyniowego. Duże badania populacyjne prowadzone w Stanach Zjednoczonych wykazały 30-40 procentowe zmniejszenie częstości chorób układu krążenia u pacjentek leczonych estrogenami. Ostatnie badania brytyjskie dotyczące 4000 kobiet leczonych hormonalnie wykazały znaczące zmniejszenie ryzyka śmierci z powodu chorób układu krążenia (wskaźnik ryzyka 0,37) . Leczenie estrogenami zmniejsza także ryzyko udaru mózgu.

Wszystkie badania amerykańskie dotyczą stosowania zestryfikowanych estrogenów bez progestagenów. Nie znamy jeszcze klinicznych skutków suplementacji estrogenowo-progestagenowej, choć badania doświadczalne sugerują, że jest ona korzystna. Progesta­geny o działaniu androgennym, takie jak noretysteron i d-l-norgestrel, mają niekorzystny wpływ na lipidy.

Uważa się, że korzystny wpływ estrogenów wynika z połączenia następujących czynników:

1) obniżenia cholesterolu całkowitego,

2)  podwyższenia frakcji HDL,

3)  obniżenia frakcji LDL,

4)  zmniejszenia miażdżycy tętnic,

5)  rozszerzenia tętnic wieńcowych i innych.

Osteoporoza

Innym ważnym powodem stosowania hormonalnej terapii zastępczej jest utrzymanie gęstości masy kostnej i zapobieganie złamaniom. Liczne badania populacyjne wykazały, że częstość występowania złamań u kobiet gwałtownie wzrasta po menopauzie.

Pomiary gęstości kości u mężczyzn i kobiet wykazują, że szczytowa gęstość masy kostnej osiągana jest ok. 35 roku życia. Powyżej tego wieku kobiety tracą ok. 1% masy kostnej rocznie, w okresie menopauzy ta utrata zwiększa się do 3-5%, a tempo utraty masy kostnej ulega zwolnieniu po upływie 10 lat od menopauzy. Cooper i wsp. wykazali związek między zmniejszeniem gęstości masy kostnej a występowaniem złamań. U pacjentów z osteoporozą układ architektoniczny kości beleczkowej ulega zaburzeniu, a ilość tkanki kostnej zmniejsza się. Zapobieganie osteoporozie jest niezwykle ważne, gdyż nowa kość może odkładać się na uprzednio istniejącej sieci beleczek. W wielu badaniach doświadczalnych wykazano korzystny wpływ estrogenów na zapobieganie osteoporozie.

Badania epidemiologiczne prowadzone na dużych grupach pacjentek  potwierdzają, że estrogeny stosowane przez 5-6 lat zmniejszają do połowy ryzyko wystąpienia złamań kości. Powstrzymują one utratę masy kostnej poprzez działanie na receptory estrogenowe, których obecność wykazano w tkance kostnej. Estrogeny mają również korzystny wpływ na kolagen macierzy kostnej i na kolagen skóry.

Tak więc rozsądne jest założenie, że leczenie kobiet estrogenami przez 6 lub więcej lat od menopauzy zmniejsza do połowy częstość występowania złamań kości i znacznie zmniejsza będące następstwem złamań cierpienia, utratę dochodów i obłożenie łóżek szpitalnych. Konferencja „Consensus”, która odbyła się w Danii, zalecała leczenie estrogenami przez 10 lat od menopauzy, aby opóźnić o 10 lat wystąpienie osteoporozy i przesunąć spodziewany szczyt złamań szyjki kości udowej aż do końca przewidywanej długości życia.

Pacjentki często pytają, czy nie jest za późno na przyjmowanie hormonów, jeśli są już w okresie po menopauzie. Jeśli starsze kobiety mające macicę są skłonne zaakceptować nawrót „miesiączki”, podanie im estrogenów powoduje zatrzymanie utraty masy kostnej w okresie leczenia.

U kobiet, które przyjmowały estrogeny, gęstość masy kostnej nie zmieniała się lub zwiększała w okresie leczenia. U kobiet przyjmujących placebo dochodziło do stałej utraty masy kostnej, która zatrzymywała się, gdy zamiast placebo podano estrogeny. Obecnie prowa­dzone są badania populacyjne, które na podstawie oceny gęstości kości mają na celu wykrycie kobiet najbardziej zagrożonych utratą masy kostnej.

Nowe schematy leczenia osteoporozy, nie dające comiesięcznych krwawień z odstawienia, obejmują stałe stosowanie bardzo małych dawek estrogenów i progestagenów (chociaż może to wywoływać nieregularne krwawienia). Trwają badania nad lekiem będącym pochodną steroidów anabolicznych, który nie wywołuje stymulacji endome­trium. Starsze kobiety z osteoporozą, które nie chcą przyjmować hormonów płciowych, mogą być właściwie leczone steroidami anabolicznymi, takimi jak stanozolol i doustnymi preparatami wapnia, takimi jak hydroksyapatyt wapnia. Preparaty fluorkowe są skuteczne, lecz dają przykre działania uboczne. Ostatnio przedstawiono dwa badania, które wykazały, że stosowanie etydronianu dwusodowego przez 2 tygodnie z następową suplementacją wapnia przez 11 tygodni powodowało przywrócenie gęstości masy kostnej i zmniejszało częstość występowania złamań.

Ważne jest, aby kobiety po operacyjnym usunięciu lub naświetlaniu jajników przed menopauzą otrzymywały odpowiednio długotrwałe leczenie estrogenami, aby zapobiec występującej niekiedy przyspieszonej utracie masy kostnej (nie dotyczy to kobiet, które mają bezwzględne przeciwwskazania, jak np. rak sutka). Takie pacjentki wymagają dokładnego wyjaśnienia powodów i celu stosowania hormonalnej terapii zastępczej, która może być prowadzona bardzo długo, nawet 25 lat.

Istnieje zgoda co do tego, że kobietom powinno się proponować stosowanie hormo­nalnej terapii zastępczej jako leczenia zapobiegającego chorobie niedokrwiennej serca i osteoporozie. To oznacza, że lekarz musi dokładnie znać ryzyko i korzyści wynikające z tego leczenia i że może prowadzić badania wstępne, kwalifikujące do leczenia oraz nadzorować jego przebieg. Dużą wagę należy przywiązywać do środków niehormonalnych, takich jak dostateczny dowóz wapnia w diecie, zaprzestanie palenia papierosów, unormowanie masy ciała, ćwiczenia fizyczne (np. aerobik) dla poprawy gęstości masy kostnej i ekspozycja na światło słoneczne dla zwiększenia syntezy witaminy D. Konieczne jest więc ustawiczne kształcenie w tej dziedzinie.

Większość kobiet nie chce przyjmować leków hormonalnych. Jednakże muszą one uzyskać od lekarza informacje o możliwych korzyściach wynikających z leczenia oraz o tych elementach stylu życia, które będą miały wpływ na ich zdrowie w przyszłości; porada taka musi być udzielona w okresie, gdy może mieć największe znaczenie, czyli tuż przed lub tuż po menopauzie.

Both comments and pings are currently closed.

Comments are closed.