Niepłodność a endometrioza

Endometrioza jest skojarzona z niepłodnością: u 30-70% kobiet diagnozowanych z powodu niepłodności stwierdza się endometriozę o różnym stopniu zaawansowania.

Może to być zjawisko przypadkowe, gdyż istnieje mało dowodów na występowanie związków przyczynowych między endometriozą a niepłodnością.

Jednakże wiadomo, że w ciężkiej postaci endometriozy anatomia narządów miednicy jest zaburzona: jajowody o upośledzonej wskutek zrostów drożności nie mogą wychwycić komórki jajowej, a komórka jajowa nie może być łatwo uwolniona z jajnika zawierającego duże torbiele czekoladowe.

Badania nad łagodną endometriozą jako przyczyną niepłodności obejmują 3 główne elementy: czynność jajników, transport gamet i zaburzenia odporności.

  • Czynność jajników

W endometriozie mogą wystąpić następujące zaburzenia czynności jajników:

  1. brak jajeczkowania,
  2. zespół luteinizacji nie pękniętego pęcherzyka jajnikowego (Graafa),
  3. niewydolność ciałka żółtego .

W endometriozie opisywano zaburzenia fazy pęcherzykowej – część kobiet z tą chorobą nie ma owulacji, jednakże brak owulacji jest częstym zjawiskiem u kobiet niepłodnych. Istnieje mało dowodów na to, że indukcja owulacji jest nieskuteczna u kobiet z nieleczoną endometriozą.

Zespół luteinizacji nie pękniętego pęcherzyka jajnikowego (LUFS) występuje czę­ściej u kobiet z endometriozą: pęcherzyk odpowiada na stymulację LH, ale nie pęka, a steroidogeneza jajnikowa i wzrost temperatury ciała w środku cyklu sugerują jajeczko- wanie. Rozpoznanie może być postawione laparoskopowo (przez stwierdzenie braku stigmy na powierzchni jajnika) lub przez pomiary średnicy pęcherzyka w seryjnych badaniach ultrasonograficznych. W niektórych badaniach donoszono o ścisłym związku między LUFS a endometriozą, sugerując, że LUFS jest przyczyną tej choroby.

Niewydolność ciałka żółtego jest inną możliwą przyczyną niepłodności. Może ona prowadzić do zmniejszenia wytwarzania progesteronu w fazie lutealnej, skrócenia cyklów miesiączkowych i zmniejszenia częstości zagnieżdżenia zarodka. Jednakże większość badaczy odrzuca hipotezę, że u kobiet z endometriozą wytwarzanie progesteronu w fazie lutealnej jest zaburzone; przedstawione dowody świadczą o prawidłowych profilach wydzielania FSH, LH, estrogenów i progesteronu u kobiet z endometriozą.

  • Transport gamet

Wędrówka gamet w górnej części układu rozrodczego jest wspomagana przez skurcze mięśniówki jajowodów. Siła tych skurczów zależy od wielu czynników, w tym prostaglandyn, które są syntetyzowane w tkance endometrialnej. Dlatego (teoretycznie) zaburzenie transportu komórki jajowej lub plemnika w obrębie jajowodu może spowodować, iż zarodek dotrze do macicy w czasie, który nie jest optymalny dla zagnieżdżenia.

Endometrioza wywołuje reakcję zapalną: w płynie z jamy otrzewnej stwierdza się zwiększoną liczbę aktywowanych makrofagów, co prowadzi do fagocytozy plemników. Badania in vitro wykazują, że ruchliwość i czas przeżycia plemników umieszczonych w płynie z jamy otrzewnej pobranym od kobiet z endometriozą są zmniejszone.

  • Immunologia

Znaczenie autoprzeciwciał stwierdzanych u kobiet z endometriozą nie jest jasne. Mogą one być zjawiskiem pierwotnym, związanym z etiologią choroby lub ich wytwarza­nie może być wtórne do obecności ektopowego endometrium. Sugerowano, że autoprzeciwciała mogą powodować niepłodność i utratę wczesnych ciąż u kobiet z endometriozą poprzez interferowanie z zagnieżdżeniem zarodka. Choć może istnieć związek między występowaniem niektórych autoprzeciwciał, niepłodnością i po­ronieniami, jak w zespole kardiolipiny, nie ma dowodów na związek przyczynowy między nimi, a nawet nie ma dowodów, że poronienia są częstsze u kobiet z endometriozą. Na obecnym poziomie wiedzy najrozsądniejszym podejściem do tego problemu jest traktowanie autoprzeciwciał stwierdzanych w endometriozie jako zjawiska towarzyszącego, aż do uzyskania dowodów, iż jest inaczej.

  • Czy łagodna endometrioza powoduje niepłodność?

Nie ma prostej odpowiedzi na to pytanie. Dowody są często nieprzekonujące, gdyż trudno jest ustalić związek między przyczyną a skutkiem; na przykład wszystkie zaburze­nia opisane powyżej mogą występować u kobiet z ciężką postacią endometriozy oraz u niepłodnych kobiet, które nie mają endometriozy. Zaburzenia te mogą być główną przyczyną niepłodności jako takiej, a nie zależeć od niekorzystnego wpływu endometriozy na płodność. Stwierdzenie endometriozy u kobiety poddanej badaniom diagnostycznym z powodu niepłodności może być przypadkową zbieżnością; choroba ta jest dość często stwierdzana u kobiet poddawanych sterylizacji drogą laparoskopową, które nigdy nie miały problemów z zajściem w ciążę. Najbardziej przekonujących dowodów przeciwko endometriozie jako przyczynie niepłodności dostarczyły badania z zastosowaniem placebo w podwójnie ślepej próbie, które nie wykazały zwiększenia liczby ciąż w grupach pacjentek leczonych z powodu endometriozy. W istocie grupy kobiet nie leczonych uzyskały wskaźniki płodności porównywalne z grupami kobiet leczonych. Dlatego obecnie postępowaniem zalecanym niepłodnym parom, u których jedynym pro­blemem zdrowotnym jest łagodna endometrioza, jest oczekiwanie na zapłodnienie natu­ralne, z zapewnieniem, że z upływem czasu do niego dojdzie.

Both comments and pings are currently closed.

Comments are closed.