Definicja i etiologia

Histologicznie endometrioza określana jest jako obecność tkanki gruczołów i pod- ścieliska endometrium poza jamą macicy. Definicja ta wyklucza adenomyosis, która jest uważana za jednostkę odrębną. Najczęściej endometrioza umiejscowiona jest w obrębie jajników, otrzewnej i więzadeł krzyżowo-macicznych. U 12% kobiet z endometriozą dotyczy ona jelit, z najczęstszym umiejscowieniem w obrę­bie okrężnicy esowatej i/lub odbytnicy. Niezmiernie rzadkie jest umiejscowienie endome­triozy poza miednicą, np. w płucach i w ośrodkowym układzie nerwowym.

Ektopowe umiejscowienie endometrium po raz pierwszy opisano w 1860 roku i od tego czasu dla wyjaśnienia tego zjawiska powstało wiele teorii. Należą do nich:

  1. stymulacja przetrwałych komórek zarodkowych,
  2. metaplazja komórek wyściełających otrzewną miednicy,
  3. przenoszenie przez krew lub chłonkę,
  4. wszczepianie mechaniczne,
  5. cofanie się krwi miesiączkowej przez jajowody do jamy otrzewnej.

Każda z tych teorii może lepiej niż pozostałe tłumaczyć rzadkie objawy choroby: np. teoria rozprzestrzeniania się poprzez naczynia krwionośne może wyjaśniać występowanie zmian w obrębie kciuka, a teoria wszczepiania mechanicznego – endometriozę w bliźnie powłok brzusznych po nacięciu macicy w środkowym trymestrze ciąży. Jednakże żadna teoria nie wyjaśnia zadowalająco większości przypadków. Najbardziej atrakcyjna jest teoria metaplazji, gdyż zmiany metaplastyczne są bardzo częste w obrębie układu rozrodczego, jednakże jest mało dowodów naukowych na poparcie tej teorii.

Obecnie najpowszechniej uznawana jest teoria cofania się krwi miesiączkowej przez jajowody do jamy otrzewnej. Sampson jako pierwszy zasugerował, że endometrio­za rozwija się w wyniku wszczepienia tkanki endometrium, która jest zarzucana wstecznie (cofa się) przez jajowody w czasie miesiączki. Współcześni zwolennicy teorii Sampsona muszą wyjaśnić, dlaczego częstość występowania tej choroby nie narasta, choć cofanie się krwi miesiączkowej występuje u tak wielu kobiet  i równie często stwierdza się je u kobiet z endometriozą, jak u tych z prawidłowym obrazem miednicy.

Wytłumaczeniem może być to, że endometrioza występuje tylko wtedy, gdy ilość cofającej się krwi przekracza zdolność układu immunologicznego do jej usuwania. Przyczyną może więc być nadmierne cofanie się krwi miesiączkowej w przebiegu obfitych miesiączek lub upośledzenie odpływu krwi na zewnątrz. Dowody kliniczne sugerują, że krótkie cykle i obfite, przedłużające się miesiączki są czynnikami ryzyka wystąpienia endometriozy i że choroba ta jest częstsza u kobiet z drożnymi jajowodami i zaburzeniami odpływu krwi miesiączkowej na zewnątrz, np. w przebiegu wrodzonego zarośnięcia szyjki macicy. Inną przyczyną są zaburzenia dotyczące układu odpornościowego: kobiety, u któ­rych występuje endometrioza mają specyficzne zaburzenia odporności typu komórkowe­go, prawdopodobnie przekazywane genetycznie, w wyniku których nie dochodzi do rozkładu resztek krwi miesiączkowej i komórek endometrium w jamie otrzewnej.

Both comments and pings are currently closed.

Comments are closed.